این دوره شما را با تفکر انتقادی، منطق غیررسمی و بخشی از منطق صوری آشنا می‌کند. هدف آن ارائه ابزارهای پایه‌ای استدلال تحلیلی است که به شما برتری ویژه‌ای در رشته‌های تحصیلی و حرفه‌های گوناگون خواهد بخشید. در حالی که بسیاری از دوره‌های دانشگاهی بر انتقال دانش محتوایی متمرکزند، تأکید اینجا بر یادگیری شیوه تفکر مؤثر است. هرچند فنون و مفاهیمی که در این دوره بررسی می‌شوند در حوزه فلسفه طبقه‌بندی می‌گردند، اما برای فعالیت در تقریباً همه رشته‌های اصلی ــ از علوم طبیعی و پزشکی گرفته تا سیاست، حقوق و علوم انسانی ــ ضروری‌اند.

این دوره مجموعه‌ای از مهارت‌های استدلالی را دربر می‌گیرد، از تحلیل استدلال‌های کلامی تا منطق صوری، استدلال تصویری و آماری، روش‌شناسی علمی و تفکر خلاق. تسلط بر این مهارت‌ها به شما کمک می‌کند تا خواننده و شنونده‌ای دقیق‌تر، نویسنده و ارائه‌دهنده‌ای متقاعدکننده‌تر، و پژوهشگر و دانشمندی کارآمدتر باشید.

فصل نخست به معرفی حوزه تفکر انتقادی و مبانی تحلیل معنا می‌پردازد، در حالی که فصل دوم مقدمه‌ای برای تحلیل استدلال‌ها فراهم می‌آورد. تمام مباحث این فصل‌های آغازین در فصل‌های بعدی بسط داده می‌شوند که شامل منطق غیررسمی و صوری، نمودارهای ون، استدلال علمی و نیز تفکر راهبردی و خلاق خواهد بود.

با موفقیت در گذراندن این دوره، شما قادر خواهید بود:

• توضیح دهید تفکر انتقادی چیست و چرا ارزشمند است؛
• اعتبار و قابلیت اعتماد منابع را ارزیابی کنید؛
• میان تعاریف خوب و بد و همچنین معانی صریح و ضمنی تمایز بگذارید تا بتوانید ابهام را از عبارات نامناسب و مبهم برطرف کنید؛
• استدلال‌های خوب و بد را ارزیابی کنید تا بتوانید استدلال‌های مؤثر بسازید؛
• خطاهای رایج استدلالی و مغالطات را شناسایی کنید تا توانایی استدلال خود را ارتقا دهید؛
• منطق گزاره‌ای و منطق مقولی (قضایا) را در مثال‌های عملیِ مربوط به گزاره‌ها و استدلال‌ها در موقعیت‌های واقعی به کار گیرید؛
• روش‌شناسی علمی و استدلال علمی را در سناریوهای واقعی به کار ببندید؛
• استدلال‌ها را با استفاده از ابزارهای تصویری تحلیل و ارزیابی کنید؛
• استدلال راهبردی و حل مسئله را در موقعیت‌های واقعی به کار ببندید.

در طول این دوره، شما همچنین با اهداف یادگیری هر واحد به طور جداگانه آشنا خواهید شد. می‌توانید از این اهداف برای سازمان‌دهی مطالعه خود و سنجش میزان پیشرفت‌تان استفاده کنید.

منابع اصلی آموزشی این دوره شامل مقالات، چکیده کتب و ویدئوها هستند. تمامی این منابع برای دانش جویان هر دوره در دسترس‌اند. لطفاً به یادداشت‌هایی که همراه این منابع ارائه شده‌اند توجه ویژه داشته باشید؛ چرا که به شما نشان می‌دهند که در هر منبع بهتر است بر چه موضوعاتی تمرکز کنید و این که هر منبع آموزشی چگونه در کلیت دوره جای می‌گیرد.

• از اصطلاحات، روش‌ها و نظریه‌ها یادداشت‌برداری کنید تا درک بهتری از مفاهیم داشته باشید و برای مرور مجدد مفید باشد.

• خودتان را بیازمایید و آنچه آموخته‌اید بازاندیشی کنید؛ این کار حافظه بلندمدت شما را تقویت می‌کند.

• با دیگران بحث کنید و مفاهیم را توضیح دهید؛ شنیدن دیدگاه‌های متفاوت درک شما را عمیق‌تر می‌کند.

• استراحت‌های کوتاه در طول مطالعه داشته باشید تا تمرکز و حافظه‌تان بهبود یابد.

• اهداف کوچک و قابل دستیابی برای هر جلسه تعیین کنید تا انگیزه و پیشرفت خود را مشاهده کنید.

• در صورت مواجهه با مفاهیم دشوار، دوباره به منابع برگردید یا از منابع تکمیلی استفاده کنید تا درک مطلب آسان‌تر شود.

• این دوره برای کسانی که بعد از برگزاری کلاس‌ها و به صورت آفلاین با دریافت فایل‌ها، در آن شرکت می‌کند، خودآموز و خودگام است؛ یعنی می‌توانید زمان شروع و پایان آن را خودتان تعیین کنید. مطالعه را با سرعت مناسب خودتان پیش ببرید و زمان‌بندی مشخص داشته باشید.

تفکر انتقادی طبقه‌بندی گسترده‌ای برای مجموعه‌ای متنوع از فنون استدلال است. این شیوه معمولاً با تجزیه استدلال‌ها و ادعاها به ساختارهای پایه و زیربنایی آن‌ها عمل می‌کند تا بتوان آن‌ها را به‌روشنی درک کرد و سنجید که آیا عقلانی هستند یا نه. هدف آن است که به ما کمک کند آنچه را می‌خوانیم، می‌شنویم و می‌نویسیم بهتر بفهمیم و ارزیابی کنیم.

در این فصل، خطوط کلی تفکر انتقادی را تعریف می‌کنیم و می‌آموزیم چرا این حوزه موضوعی ارزشمند و سودمند برای مطالعه است. همچنین مبانی تحلیل معنا را معرفی می‌کنیم: تفاوت میان معنای تحت‌اللفظی و دلالت، اصول تعریف، چگونگی تشخیص اینکه یک اختلاف صرفاً لفظی است، تمایز میان شرایط لازم و کافی، و مشکلات ناشی از ابهام در زبان معمولی.

به‌پایان رساندن این واحد تقریباً ۴ ساعت زمان می‌برد.

درس‌های فصل اول (وارد شوید)

استدلال‌ها اجزای اساسی تمام گفتمان‌های عقلانی هستند. تقریباً هر چیزی که می‌خوانیم یا می‌نویسیم—از گزارش‌های علمی و ستون‌های روزنامه گرفته تا نامه‌های شخصی و بیشتر گفتگوهای شفاهی‌مان—حاوی استدلال است. با این حال، گاهی تشخیص استدلال‌ها از سایر بخش‌های پیچیدهٔ گفتمان ما دشوار است.

پس از شناسایی یک استدلال، هنوز باید بررسی کنیم که آیا آن استدلال معتبر (سالم) است یا نه. خوشبختانه، استدلال‌ها از مجموعه‌ای از قواعد رسمی پیروی می‌کنند که با کمک آن‌ها می‌توانیم تشخیص دهیم که یک استدلال خوب است یا بد. در این فصل، یاد خواهید گرفت که چگونه استدلال‌ها را شناسایی کنید، چه چیزی باعث می‌شود یک استدلال سالم باشد و نه صرفاً معتبر یا نادرست، تفاوت بین استدلال قیاسی و استقرایی چیست، و چگونه می‌توان ساختار استدلال‌ها را با ترسیم نقشهٔ آن‌ها آشکار کرد.

تکمیل این واحد تقریباً ۵ ساعت زمان خواهد برد.

این واحد به موضوعی می‌پردازد که بسیاری از دانشجویان آن را دلهره‌آور می‌دانند: منطق صوری. هرچند ممکن است پیچیده به نظر برسد، اما منطق صوری (یا نمادین) در واقع روشی نسبتاً ساده برای آشکار کردن ساختار استدلال‌هاست. با ترجمهٔ استدلال‌ها به نمادها، می‌توانیم راحت‌تر درستی یا نادرستی آن‌ها را تشخیص دهیم و بیاموزیم چگونه استدلال‌هایی بهتر ارائه کنیم.

دوره‌های پیشرفته در منطق صوری بر استفاده از قواعد استنتاج برای ساخت اثبات‌های پیچیده تمرکز دارند. با به‌کارگیری این تکنیک‌ها، می‌توانید مسائل دشواری را تنها با دستکاری نمادها روی کاغذ حل کنید. با این حال، در این دوره تنها به بررسی ابتدایی‌ترین ویژگی‌های یک نظام منطقی می‌پردازیم. در این واحد، می‌آموزیم چگونه عبارات زبان روزمره را به فرمول‌های خوش‌ساخت تبدیل کنیم، جدول ارزش برای فرمول‌ها ترسیم کنیم، و استدلال‌ها را با استفاده از این جدول‌ها ارزیابی کنیم.

تکمیل این واحد تقریباً ۱۲ ساعت زمان خواهد برد.

علاوه بر استفاده از منطق محمولات، محدودیت‌های منطق گزاره‌ای را می‌توان با استفاده از نمودارهای وِن نیز برطرف کرد تا گزاره‌ها و استدلال‌ها را به تصویر کشید. گزاره‌هایی که شامل واژه‌های کلی مانند «برخی» یا «تعدادی» و همچنین واژه‌های مطلقی مانند «هر» و «همه» هستند — که به آن‌ها گزاره‌های حملی (categorical statements) گفته می‌شود — به‌خوبی قابل نمایش به‌صورت دایره‌هایی هستند که ممکن است با یکدیگر هم‌پوشانی داشته باشند یا نداشته باشند.

نمودارهای ون به‌ویژه زمانی مفید هستند که با استدلال‌هایی به نام قیاس (syllogism) سروکار داریم. قیاس‌ها نوع خاصی از استدلال‌های سه‌مرحله‌ای هستند که شامل دو مقدمه و یک نتیجه می‌باشند و در آن‌ها کمّی‌سازی اصطلاحات اهمیت دارد. در این فصل، اصول پایه‌ای نمودارهای ون، نحوهٔ استفاده از آن‌ها برای نمایش گزاره‌ها، و نحوهٔ استفاده از آن‌ها برای ارزیابی استدلال‌ها را خواهید آموخت.

تکمیل این واحد تقریباً ۴ ساعت زمان خواهد برد.

حال که ساختار ضروری یک استدلال خوب را مطالعه کرده‌ایم و می‌توانیم ساختار آن را به‌صورت تصویری نمایش دهیم، ممکن است فکر کنید شناسایی استدلال‌های ضعیف کار ساده‌ای است. با این حال، در عمل تشخیص استدلال‌های نادرست می‌تواند بسیار دشوار باشد.

اغلب، چیزی که در ابتدا به‌نظر استدلالی محکم می‌رسد، در واقع حاوی یک یا چند خطای ظریف است. خوشبختانه، اشتباهات استدلالی (مغالطه‌ها) زیادی وجود دارند که به‌راحتی می‌توان آن‌ها را با توجه به ساختار یا محتوایشان شناخت. در این فصل، با ماهیت مغالطه‌ها آشنا می‌شوید، چند روش مختلف برای طبقه‌بندی آن‌ها بررسی می‌کنید و زمانی را به بررسی دقیق‌ترین و رایج‌ترین مغالطه‌ها اختصاص می‌دهید.

تکمیل این واحد تقریباً ۲ ساعت زمان خواهد برد.

برخلاف استدلال‌های قیاسی که در واحد قبلی بررسی کردیم و شکلی از استدلال قیاسی بودند، استدلال علمی تجربی است. این بدان معناست که استدلال علمی بر پایه مشاهده و شواهد استوار است، نه بر اصول منطقی. اگرچه برخی اصول استدلال قیاسی، مانند اصل تناقض، در علم کاربرد دارند، اما استدلال‌های علمی اغلب استقرایی هستند.

به همین دلیل، علم معمولاً با تأیید و رد نظریه‌ها سروکار دارد. با این حال، دستورالعمل‌های کلی وجود دارد که نشان می‌دهد چه چیزی استدلال علمی خوب محسوب می‌شود و دانشمندان آموزش دیده‌اند که به استنباط‌های خود و دیگران در جامعه علمی انتقادی نگاه کنند. در این فصل، برخی از روش‌های استاندارد استدلال علمی، اصول تأیید و رد، و تکنیک‌هایی برای شناسایی و استدلال درباره علت و معلول را بررسی می‌کنیم.

تکمیل این واحد تقریباً ۲ ساعت زمان خواهد برد.

در حالی که بخش عمده‌ای از این دوره بر انواع استدلال لازم برای نقد و ارزیابی دانش موجود یا گسترش دانش ما با پیروی از روش‌ها و قواعد صحیح تمرکز داشته است، شاخه بزرگی از تمرین‌های استدلال ما در جهت مخالف حرکت می‌کند. استدلال استراتژیک، حل مسئله و تفکر خلاق همگی بر یک مؤلفه ناملموس نوآوری که از سوی متفکر تأمین می‌شود، تکیه دارند.

با وجود طبیعت به ظاهر اسرارآمیزشان، بهترین روش برای نزدیک شدن به حل مسئله و تفکر خلاق، پیروی از روش‌های آزموده‌شده‌ای است که قوای شناختی ما را تحریک می‌کنند تا با گسترش دانش موجود، ایده‌ها و راه‌حل‌های جدیدی ارائه دهند. در این فصل، تکنیک‌های حل مسئله، نمایش بصری مسائل پیچیده، تصمیم‌گیری در شرایط پرخطر و نامطمئن، و تفکر خلاق به طور کلی را بررسی خواهید کرد.

تکمیل این واحد تقریباً ۱ ساعت زمان خواهد برد.